Η ΔΙΑΛΕΞΗ ΤΟΥ ΣΑΒΒΑΤΟΥ 22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ

Τὸ προσεχὲς Σάββατο 22 Ὀκτωβρίου, στὶς 8.00μ.μ., ὁ Παναγιώτης Ρομβέλης θὰ ὁμιλήσῃ στὸ Φ.Ε. "Ἀθηνᾶ Ἐργάνη" (Ἀκαδημείας 88, 2ος ὄροφος, Αἴθουσα "Ὀρφεύς") μὲ θέμα:

Περὶ τοῦ Ὀργάνου

Ἡ ὀνομασία τοῦ λεγομένου Ὀργάνου ἀποδίδεται στὸν ἴδιο τὸν Ἀριστοτέλη. Στὰ Τοπικά (163b, 9-11) ὑπάρχει ἕνα ἀπόσπασμα χαρακτηριστικό, ὅπου προσδιορίζει τὴν θέση τῆς Λογικῆς ἐντὸς τῆς Φιλοσοφίας: "πρός τε γνῶσιν καὶ τὴν κατὰ φιλοσοφίαν φρόνησιν τὸ δύνασθαι συνορᾶν καὶ συνεωρακέναι τὰ ἀφ' ἑκατέρας συμβαίνοντα τῆς ὑποθέσεως οὐ μικρὸν ὄργανον". Σ' αὐτὴν τὴν ἀριστοτελικὴ ἀναφορά, βασιζόμενος ὁ Ἀλέξανδρος ὁ Ἀφροδισιεύς, δίδει τὸν χαρακτηρισμὸ ποὺ ἔκτοτε θὰ σημαδεύσῃ τὴν ὕπαρξη τῆς Λογικῆς, ὡς αὐτόνομης ἐπιστήμης, σχετιζομένης ὅμως πρὸς τὴν Φιλοσοφία· σχολιάζοντας τὰ Ἀναλυτικῶν Πρότερα (Α, 2b) θεωρεῖ ὅτι: "εὐλόγως ὑπὸ τῶν ἀρχαίων, οἱ μέχρι χρείας προήγαγον τὴν λογικὴν πραγματείαν, ὄργανον αὐτὴν λέγεσθαι".

Τὸ Ὄργανον, στὸ ὁποῖο συνοψίζονται οἱ ἔως τότε κατακτήσεις τοῦ ἀνθρωπίνου νοῦ, ἐνν. στὸν τομέα τῆς Λογικῆς -συναντᾶται καὶ ὡς Ἀναλυτικὴ ἢ καὶ Κανονική- περιλαμβάνει τὶς κάτωθι πραγματεῖες:
τὶς Κατηγορίες, στὶς ὁποῖες ἐξετάζονται οἱ ἔννοιες ὡς μέρη (ἢ ὅροι) τῶν κρίσεων καὶ πῶς προσδιορίζονται (οὐσία, ποσόν, ποιόν, πρός τι, ποῦ, πότε, κεῖσθαι, ἔχειν, ποιεῖν καὶ πάσχειν
τὸ Περὶ Ἑρμηνείας, στὸ ὁποῖο ἐξετάζονται οἱ ἀληθεῖς ἢ ψευδεῖς λογικὲς κρίσεις, δηλαδὴ ἡ πρότασις, ἡ ἀπόφανσις καὶ ὁ ἀποφαντικὸς λόγος·
τὰ Ἀναλυτικῶν Πρότερα, στὰ ὁποῖα διερευνᾶται ὁ συλλογισμός, δηλαδὴ μία τρίτη πρόταση (συμπέρασμα) ποὺ προκύπτει ὡς λογικὴ συνάφεια προηγουμένων (προκειμένων) προτάσεων, χωρὶς τὴν βοήθεια ἐξωτερικοῦ ὅρου·
τὰ Ἀναλυτικῶν Ὕστερα, στὰ ὁποῖα διατυπώνεται πλήρως ἡ ἀποδεικτική, δηλαδὴ ἡ ἐπιστημονικὴ διαδικασία (ὁ ὁρισμός, ἡ ἀπόδειξις, ἡ διαίρεσις, ἡ ἐπαγωγὴ καὶ ἡ ἀναλογία)· στὸ ἴδιο βιβλίο περιλαμβάνεται καὶ ἡ ροὴ τῆς ἀποδεικτικῆς διαδικασίας, δηλαδὴ τὰ ἀξιώματα, οἱ κοινὲς προτάσεις καὶ οἱ θέσεις. Παρατηρητέον, ὅτι τὸ ἀριστοτελικὸ ἀξίωμα ἀντιστοιχεῖται στὶς εὐκλείδειες κοινὲς ἔννοιες·
τὰ Τοπικά, στὰ ὁποῖα ἐξετάζονται οἱ διαλεκτικοὶ καὶ οἱ πιθανοὶ συλλογισμοί, αὐτοὶ δηλαδὴ ποὺ ἀποτελοῦνται ἀπὸ πιθανὲς -καὶ ὄχι ἀληθεῖς- προκείμενες καὶ τέλος,
τὸ Περὶ Σοφιστικῶν Ἐλέγχων, στὸ ὁποῖο διερευνῶνται τὰ σοφίσματα, δηλαδὴ οἱ λεκτικὲς ἀνασκευές, οἱ παραλογισμοί, μὲ τὶς ὁποῖες ὁ σοφιστὴς δυσκολεύει καὶ παρασύρει τὸν κοινὸ ἄνθρωπο. Τέτοιοι εἶναι οἱ παρὰ τὴν λέξιν: ἡ ὁμωνυμία, ἡ ἀμφιβολία, ἡ σύνθεσις, ἡ διαίρεσις, ἡ προσῳδία καὶ τὸ σχῆμα τῆς λέξεως, ἐνῷ ἔξω τῆς λέξεως θεωρεῖ: τὸ συμβεβηκός, τὸν συλλογισμὸν παρὰ τὸ ἁπλῶς ἢ μὴ ἁπλῶς, τὴν ἄγνοιαν ἐλέγχου, τὴν λῆψιν τοῦ ζητουμένου, τὸν παρὰ τὸ ἑπόμενον ἔλεγχον, τὸν παρὰ τὸ μὴ αἴτιον ὡς αἴτιον καὶ τὶς ἀόριστες ἐρωτήσεις.

Ὁ Παναγιώτης Ρομβέλης εἶναι Διπλ. Τοπογράφος Μηχανικὸς καὶ ἀσχολεῖται μὲ τὴν ἀριστοτελικὴ φιλοσοφία ἐπὶ πολλὰ ἔτη καὶ εἶναι μέλος τοῦ Ἀριστοτελικοῦ Ὁμίλου Ἀθηνῶν, τοῦ ὁποίου ἕνα ἐξέχον μέλος, ὁ Ἀριστείδης Παπανδρέου, ἔχει μεταφράσει καὶ σχολιάσει τὰ Ἀναλυτικῶν Πρότερα, τὰ Ἀναλυτικῶν Ὕστερα (ἐκδ. Γεωργιάδη) καὶ τὰ τέσσερα πρῶτα βιβλία τῶν Τοπικῶν (ἐκδ. Βασιλείου). Ἐπίσης ἔχουν ἐκδοθῆ οἱ ἀπομαγνητοφωνημένες ὁμιλίες του γιὰ τὰ βιβλία Α, α, Β καὶ Γ τῶν Μετὰ τὰ Φυσικά (ἐκδ. Γεωργιάδη). Μὲ τὴν διάλεξή του αὐτὴ ὁ Π.Ρ., πιθανῶς καὶ μὲ ἄλλες ποὺ θὰ ἀκολουθήσουν, φιλοδοξεῖ νὰ μᾶς εἰσαγάγῃ στὸν σκληρὸ πυρῆνα τῆς ἀριστοτελικῆς λογικῆς.

Ἐνδεικτικὴ Βιβλιογραφία
ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ Δ.Κ., Ἀριστοτέλης ὁ Σταγιρίτης, ἐκδ. Ἱστορικῆς καὶ Λαογραφικῆς Ἑταιρείας τῆς Χαλκιδικῆς, Θεσσαλονίκη 2000.
ΚΡΥΜΠΕΛΙΕ Μ.-ΠΕΛΛΕΓΚΡΕΝ Π., Ἀριστοτέλης, μτφρ. Ἑλ. Περδικούρη, ἐκδ. Ἑστίας, Ἀθῆναι 2011.
ΝΤΥΡΙΝΓΚ Ἴνγκμ., Ὁ Ἀριστοτέλης, μτφρ. Π. Κοτζιᾶ-Παντελῆ, ἐκδ. Μ.Ι.Ε.Τ., Ἀθῆναι 2000.
ΡΟΣΣ Ντ., Ἀριστοτέλης, μτφρ. Μαρ. Μητσοῦ, ἐκδ. Μ.Ι.Ε.Τ., Ἀθῆναι 2001.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η ΑΛΛΗΓΟΡΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΤΗΝ "ΠΟΛΙΤΕΙΑ"

ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ ΙΟΥΛΙΑΝΟΥ ΚΑΙ ΠΛΗΘΩΝΟΣ ΣΤΙΣ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΣ ΠΛΑΤΩΝΙΚΩΝ ΣΤΙΣ 6 ΜΑΪΟΥ