ΦΑΣΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΥΘΕΪΣΜΟΣ (ΜΕΡΟΣ ΣΤ΄)

6. Η ΠΛΑΤΩΝΙΚΗ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΩΣ ΑΛΛΟΘΙ

Τὰ πολλὰ σωσμένα κείμενα τῆς πλατωνικῆς φιλοσοφίας, στὰ ὁποῖα παρουσιάζεται ἡ διδασκαλία ἐν ἐξελίξει τοῦ ἱδρυτῆ τῆς Ἀκαδημείας, ἐν συνδυασμῷ μὲ τὴν ἡμιμάθεια τῶν ἡγητόρων τοῦ Γ΄ Ράιχ ἀρκοῦσαν γιὰ νὰ δημιουργήσουν ἐκλεκτικὲς στρεβλώσεις στὴν ἑρμηνεία τοῦ Ἀθηναίου φιλοσόφου. Ἡ συμπάθεια τοῦ Πλάτωνος πρὸς τὸ σπαρτιατικὸ σύστημα, τὸν κοινοτισμὸ καὶ τὴν αὐστηρότητα τοῦ ὁποίου ὑπεστήριζαν οἱ Ναζί, ἀλλὰ καὶ ἡ συγγένειά του μὲ τὸν Κριτία, τὸν ἐκ τῶν τριάκοντα[1], ἀρκοῦσαν γιὰ νὰ ἐνταχθῇ, μαζὺ μὲ τὸν Ὅμηρο, τὸν Θουκυδίδη καὶ τὸν Ξενοφῶντα στὴν ἐγκύκλιο παιδεία τῆς ἐθνικοσοσιαλιστικῆς Γερμανίας[2]. Ἡ προπαγάνδα ὅμως, ἀπαιτεῖ πιὸ “καθαρὲς” ἐπισημάνσεις· ὁ H. Holtorf, στὴν εἰσαγωγή του στὰ ἀποσπάσματα τῆς Πολιτείας τῆς μέσης ἐκπαίδευσης, θεωρεῖ τὸν Πλάτωνα κάτι σάν ... πρόγονο τοῦ Φύρερ:

ἡ μάχη ποὺ δίνει σήμερα ὁ Ἀδόλφος Χίτλερ (σ.σ. ἐνάντια στὸν ἐκφυλισμὸ τοῦ λαοῦ του, ἐνάντια στὸ καταστροφικὸ πνεῦμα τοῦ ἀπολύτου ὀλέθρου...) ἔχει τὸν ἴδιο ὑψηλὸ στόχο. τὰ λόγια τοῦ Φύρερ δείχνουν πρὸς τὰ ποῦ πρέπει νὰ μᾶς ὁδηγήσῃ τὸ ἔργο τοῦ Πλάτωνα καὶ πῶς πρέπει νὰ εἰσχωρήσῃ στὶς ψυχὲς τῆς γερμανικῆς νεολαίας[3].

Δὲν πρέπει νὰ μᾶς προξενῇ ἐντύπωση τὸ διάβασμα αὐτὸ τοῦ Πλάτωνος· τὸ Γ΄ Ράιχ ἀναζητεῖ τὸ ἀναγκαῖο ἰδεολογικὸ στῖγμα, μήπως καὶ πείσῃ τὴν ἐμβρόντητη γερμανικὴ κοινὴ γνώμη μὲ τὶς παραδοξολογίες του, ὅπως τὰ μεσαιωνικὰ τάγματα τῆς Δύσεως ἔψαχναν ἐναγωνίως ἕναν φιλοσοφικὸ συμβιβασμὸ μεταξὺ τῆς θεολογίας τοῦ Αὐγουστίνου καὶ τῆς ancilla theologiae φιλοσοφίας τοῦ Ἀριστοτέλους. Στὴν ἴδια ἀντιδραστικὴ κατεύθυνση, συστημικοὶ φιλοσοφοῦντες, ὅπως ὁ K. Popper, ἀπέδωσαν στὸν Πλάτωνα τὶς πιὸ ταπεινὲς πλευρὲς τοῦ ἀνθρώπινου χαρακτῆρα: ἐχθρότητα στὴν ἀνοικτὴ κοινωνία, καταπολέμηση τῆς ἐλεύθερης σκέψης, συμβιβασμοὺς στήν (σ.σ. ἠθική του) ἀκεραιότητα, ὑπεράσπιση τῆς βάρβαρης βίας[4] κ.ἄ., θεωρῶντας τον πρόδρομο ὁποιουδήποτε ὁλοκληρωτισμοῦ. Στὸν ἀντίποδα αὐτῶν, μελετητές, ὅπως ὁ Γάλλος φιλόσοφος Ἀλ. Μπαντιοῦ, καταλογίζουν -πιὸ ἐμπεριστατωμένα- στὸν Πλάτωνα τὶς θεωρητικὲς βάσεις τῆς κομμουνιστικῆς κοινωνίας, ἐνῷ οἱ ἡμέτεροι Ἄρης Μωραΐτης καὶ Ν. Σινιόσογλου ἐπισημαίνουν τὶς ἐκλεκτικὲς συγγένειες μεταξὺ τῆς πλατωνικῆς Πολιτείας καὶ τοῦ Κράτους καὶ Ἐπανάστασης τοῦ Λένιν ἢ τὶς ἐπιδράσεις τοῦ Ἀθηναίου φιλοσόφου στὸν Ροβεσπιέρο: “Λυκοῦργος, Πλάτων καὶ Ροβεσπιέρος κινοῦνται πρὸς τὴν ἴδια κατεύθυνση”[5].

Χωρὶς νὰ ἀποκλείουμε τὶς ἐπιδράσεις τοῦ πλατωνισμοῦ στὴν δυτικὴ διανόηση μέσῳ τῆς Ἀναγέννησης, ὀφείλουμε νὰ ἐπισημάνουμε, ὅτι δὲν πρέπει νὰ  διαφεύγῃ τῆς προσοχῆς μας, ὄχι μόνον ἡ δεδομένη κοινωνιοκεντρικὴ πτυχὴ τοῦ πλατωνισμοῦ, ἀλλὰ καὶ ὁ τρόπος ποὺ προσλαμβάνει τὸ κακόν, στὸ ὁποῖο, “ἀπιστῶντας” πρὸς τὸν Παρμενίδη, ἀποδίδει σχετικὴ μὴ ὕπαρξη (Σοφιστής, 258c) ἢ ὅπως ὁ Πλωτῖνος, ἀντιπαρατιθέμενος πρὸς τοὺς Γνωστικούς, τὸ θεωρεῖ ἕτερον τοῦ ὄντος (Ἐννεάδες, Περὶ τοῦ τινα καὶ πόθεν τὰ κακά, Ι8, [51], 3, 4-7), χαρακτηρίζει δὲ μόνο τὶς ἀνθρώπινες πράξεις, οἱ ὁποῖες ἐνέχουν ἀπόλυτη αὐτονομία ἀπὸ τὸν θεῖο κόσμο· κατὰ κύριον λόγον τὴν ἀσέβεια πρὸς τοὺς θεοὺς καὶ τὴν ἀδικία. Ἑπομένως, ὅσο καὶ νὰ προσεγγίζουν οἱ ἄρχοντες τῆς δικτατορίας τῶν φιλοσόφων τοὺς “συναδέλφους” τους τῆς Συντακτικῆς ἢ τοὺς κομματικοὺς κομμισάριους τῆς δικτατορίας τοῦ προλεταριάτου, τόσο θὰ ἀπομακρύνωνται μεταξύ τους, ὅταν ἡ ὑπόνοια διαφωνίας θὰ ὁδηγῇ τοὺς τελευταίους νὰ ἀποδίδουν στοὺς “ἄλλους”, εὐθεῖα συσχέτιση τῆς διαφωνίας αὐτῆς μὲ ἕνα ἐξωκοσμικό-σατανικὸ κέντρο συνομωσίας καὶ ἀπόδοση στοὺς διαφωνοῦντες ὁποιαδήποτε μερικότητα τοῦ καθολικοῦ κακοῦ.




[1]. Ἡ ἀλήθεια βεβαίως εἶναι ἐντελῶς διαφορετική, καθὼς ὁ Πλάτων (Ἐπιστολὴ ἑβδόμη, 324d) ὑπῆρξε σφοδρὸς ἐπικριτὴς τῶν τριάκοντα: χρυσίον ἀποδείξαντες τὴν ἔμπροσθεν πολιτείαν.
[2]. CHAPOUTOT, J., .., σ. 281.
[3]. HOLTORF, H. (1934). Platon, Eclogae Grecolatinae, 73· παρ. στὸ CHAPOUTOT, J., .., σσ. 284.
[4]. POPPER, K. (2003). Ἡ ἀνοιχτὴ κοινωνία καὶ οἱ ἐχθροί της, σσ. 319, Παπαζήσης.
[5]. BADIOU, Al. (2009). Ἡ κομμουνιστικὴ ὑπόθεση, σσ. 223, Πατάκης, ΜΩΡΑΪΤΗ, Α.  (1997). Ἀπὸ τὸν Πλάτωνα στὸν Λένιν, Τότε καὶ ΣΙΝΙΟΣΟΓΛΟΥ, Ν. (2011). “Πλάτων καὶ Ροβεσπιέρος”, σ. 58, Futura.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η ΑΛΛΗΓΟΡΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΤΗΝ "ΠΟΛΙΤΕΙΑ"

ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ ΙΟΥΛΙΑΝΟΥ ΚΑΙ ΠΛΗΘΩΝΟΣ ΣΤΙΣ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΣ ΠΛΑΤΩΝΙΚΩΝ ΣΤΙΣ 6 ΜΑΪΟΥ