Αναρτήσεις

Προβολή αναρτήσεων από Νοέμβριος, 2016

Η ΑΠΩΛΕΙΑ ΕΝΟΣ ΜΕΓΑΛΟΥ

Εικόνα
Ὁ Φιντὲλ Κάστρο δὲν εἶναι πιὰ κοντά μας. Μᾶς ἄφησε μόνους, πηγαίνοντας νὰ ἀναπαυθῆ δίπλα στὸν Τσὲ καὶ στὸν Καμίλο Σιενφουέγος, τοὺς συντρόφους του μὲ τοὺς ὁποίους ξεκίνησε τὴν μεγάλη ἐπανάστασι τοῦ 1959, ἡ ὁποία μετέτρεψε τὴν Κούβα ἀπὸ μπανανία ἀμερικανικοῦ τύπου σὲ ἐλεύθερη καὶ ἀνεξάρτητη χώρα.


Ὅποιος ἔχει ἐπισκεφθῆ αὐτὴν τὴν μικρὴ χώρα τῆς Λατινικῆς Ἀμερικῆς (σ.σ. θεωρῶ τὸν ἑαυτό μου πολὺ τυχερὸ ποὺ τὴν ἐπισκέφθηκα τὸ 2008) ἐντυπωσιάζεται ἀπ᾽ τὸν χαρούμενο λαό της, ὁ ὁποῖος χαίρεται τὴν φτώχεια του. Ἡ πενία (ξύνοικος τῶν Ἑλλήνων κατὰ τὸν Ἡρόδοτο) ἀποτελεῖ μία ἀσήμαντη λεπτομέρεια τῆς ζωῆς τῶν Κουβανῶν. Κατὰ τὴν γνώμη μου δὲν τοὺς πολυενδιαφέρει, διότι σὲ ὅλη τους τὴν ζωὴ ἔχουν λυμένα τὰ βασικὰ προβλήματα: τὰ ἀφορῶντα τὴν ὑγεία καὶ τὴν παιδεία. Τὸ κράτος τοὺς χορηγεῖ ὑψηλοῦ ἐπιπέδου παιδεία, ἐνῶ οἱ γιατροί τους εἶναι οἱ κορυφαῖοι σὲ ὅλον τὸν κόσμο. Ἀκόμη καὶ Ἀμερικανοὶ τραυματίες ἀπ᾽ τοὺς διδύμους πύργους κατέφυγαν στὴν Κούβα - μέσῳ Καναδᾶ βεβαίως- γιὰ νὰ θεραπευθοῦν ἀπ᾽ τὰ ἐγκαύματα …

ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΣ ΠΛΑΤΩΝΙΚΩΝ ΣΤΙΣ 3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ

Εικόνα
Τὸ προσεχὲς Σάββατο 3 Δεκεμβρίου, στὶς 6:00 τὸ ἀπόγευμα, θὰ συναντηθοῦμε στὴν ῾῾Ὡραία Πεντέλη῾῾(πλ. Ψυρρῆ) καὶ θὰ συζητήσουμε τὸ πρῶτο περὶ ἀναμνήσεως ἐδάφιον τοῦ Μένωνος (79e-81a). 


Ὁ Σωκράτης παρομοιάζεται ἀπ᾽ τὸν θεσσαλὸ ἀριστοκράτη μὲ τὴν θαλαττίαν νάρκη (80a), ἕνα εἶδος ψαριοῦ (λατ. torpedo marmorata), τοῦ ὁποίου τὸ δάγκωμα προκαλεῖ ἀπὸ μούδιασμα ἔως καὶ θάνατο, διότι ἡ ἐξέτασι στὴν ὁποίαν τὸν ὑπέβαλλε τοῦ προκάλεσε νάρκωσι: αὕτη τὸν ἀεὶ πλησιάζοντα καὶ ἁπτόμενον ναρκᾶν ποιεῖ (80a). 
Ἐπανερχόμενος στὸ πρόβλημα τῆς ἀρετῆς, ὁ Σωκράτης ἐξακολουθεῖ νὰ ἰσχυρίζεται ἀφ᾽ ἑνὸς ὅτι δὲν γνωρίζει τί εἶναι ἀρετή: καὶ νῦν περὶ ἀρετῆς ὃ ἔστιν ἐγὼ μὲν οὐκ οἶδα (80d), ἀφ᾽ ἑτέρου ὅμως ἐπιθυμεῖ νὰ ἐξετάσῃ ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὸν Μένωνα, τί τέλος πάντων εἶναι: ὅμως δὲ ἐθέλω μετὰ σοῦ σκέψασθαι καὶ συζητῆσαι ὅτι ποτέ ἐστιν (80d). 
Ὅμως ἐδῶ ἀναφύεται ἕνα σοβαρὸ πρόβλημα, τὸ λεγόμενο παράδοξο τοῦ Μένωνος, περὶ τῆς δυνατότητας ἀποκτήσεως τῆς γνώσεως, ὅπως τὸ διετύπωσε πρῶτος ὁ Γοργίας, ἀπαντῶτας στὴν περὶ ὄντος δ…

ΘΑΛΗΣ+ΦΙΛΟΙ ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΣΤΙΣ 26 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Εικόνα
Τὸ Σάββατο 24 Νοεμβρίου, στὶς 12:00 τὸ μεσημέρι, στὸ Καφὲ "Mollini" (Ἱπποκράτους 9-11) διαβάζουμε καὶ συζητᾶμε τὸν Δούναβη τοῦ Κλαούντιο Μάγκρις.
Ὁ Μάγκρις, καθηγητὴς γερμανικῆς φιλολογίας στὸ Πανεπιστήμιο τῆς Τριέστης, ἀφηγεῖται καὶ βιογραφεῖ, περιτρέχοντας τὰ 2.888 χιλιόμετρα τοῦ μεγάλου ποταμοῦ, ἀπ' τὶς πηγές του στὸν Μέλανα Δρυμὸ τῆς Γερμανίας ἔως τὶς ἐκβολές του, στὸ Σουλίνα τῆς Μαύρης Θάλασσας (Ρουμανία).


Ἀφηγεῖται τὴν τεράστια πνευματικὴ παράδοσι τῆς Εὐρώπης, ἡ ὁποία δοκιμάσθηκε τὸν προηγούμενο αἰῶνα μὲ τοὺς δύο παγκοσμίους πολέμους καὶ βιογραφεῖ τοὺς πιὸ σπουδαίους διανοούμενούς της· τὸν Μάρτιν Χάιντεγγερ, τὸν Φρῆντριχ Χαίλντερλιν, τὸν Φρὰντς Κάφκα, τὸν Τόμας Μάν, τὸν Γιόχαν-Βόλφανγκ Γκαῖτε, τὸν θαμῶνα τοῦ καφὲ Zentral Λέοντα Τρότσκυ κ.ἄ.
Τὸ βιβλίο κυκλοφορήθηκε τὸ 1986 καὶ ἀπέσπασε τὸ βραβεῖο τοῦ δεύτερου καλλίτερου ξένου δοκιμίου στὴν Γαλλία (1990) καὶ τὸ Erasmus (2000). Στὴν ἑλληνικὴ ἐκδόθηκε ἀπ' τὶς ἐκδ. Πόλις (2001) σὲ εἰσαγωγὴ τοῦ Νίκου Μπακουνάκη καὶ μετά…

ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΣ ΠΛΑΤΩΝΙΚΩΝ ΣΤΙΣ 19 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Εικόνα
Τὸ Σάββατο 19 Νοεμβρίου, στὶς 6:00 τὸ ἀπόγευμα, θὰ συναντηθοῦμε στὴν ῾῾Ὡραία Πεντέλη῾῾ (πλ. Ψυρρῆ) γιὰ νὰ συζητήσουμε τὸν τρίτο ὁρισμὸ τοῦ Μένωνος στὸν ὁμώνυμο διάλογο (77b-79e).

Χρησιμοποιῶντας ἕναν στίχο, ὁ ὁποῖος ἀποδίδεται στὸν Σιμωνίδη (χαίρειν τε καλοῖσι καὶ δύνασθαι), ὁρίζει τὴν ἀρετήν, ὡς τὴν ἐπιθυμία τοῦ καλοῦ (σ.σ. τοῦ ὡραίου) καὶ τὴν δυνατότητα ἀποκτήσεώς της ἢ τοῦ ἀγαθοῦ, ὅπως θὰ διορθώσῃ ὁ Σωκράτης: τοῦτο λέγω ἀρετήν, ἐπιθυμοῦντα τῶν καλῶν δυνατὸν εἶναι πορίζεσθαι (77b). 
Ἂν καὶ αὐτὸς ὁ ὁρισμὸς φαίνεται ἄψογος ἐξ ἐπόψεως μορφῆς (σ.σ. θὰ τὸ ἐξηγήσουμε κατωτέρω), ἡ συζήτησι θὰ ἔχῃ τὸ ἴδιο τέλος, τὴν ἐξ ἀρχῆς ἀναζήτησι τοῦ τί ἐστιν ἀρετή (79e), καθὼς ὁ Μένων ὑποπίπτει στὸ ἴδιο λογικὸ σφᾶλμα: ὁρίζει τὸ μόριον καὶ ὄχι τὸ ὅλον (79b-79c). 
Στὸ θέμα τοῦ ὁρισμοῦ τώρα. Ὁ τρίτος ὁρισμὸς τοῦ Μένωνα δὲν ἔχει τὶς ἀδυναμίες τῶν δύο προηγουμένων, καθὼς εἶναι πλήρως διεχωρισμένα τὸ ὁριστέον (ἡ ἀρετή) καὶ τὸ ὁρίζον (ἡ δυνατότης κατάκτησης τῶν καλῶν). Ἐπίσης, εἶναι σύντομος καὶ σαφής, δὲν ὁρίζ…

ΤΟ ΤΕΛΟΣ (;) ΤΟΥ Ν. ΦΙΛΗ ΚΑΙ Η ΑΠΟΠΟΜΠΗ ΤΟΥ

Εικόνα
Εἴχαμε χαρακτηρίσει, πρὸ μηνός, τὴν σύγκρουσι τοῦ τ. ὑπουργοῦ Παιδείας Νίκου Φίλη μὲ τὸν ἀρχιεπίσκοπο Ἱερώνυμο προσχηματικὴ καὶ εἴχαμε προβλέψει, ὅτι ἡ κυβέρνησι θὰ ὁδηγηθῆ σ᾽ ἕναν ντροπιαστικὸ συμβιβασμό. Δίχως νὰ ἐπιχαίρουμε, δυστυχῶς δικαιωθήκαμε. Ὁ Νῖκος Φίλης ἀποτελεῖ παρελθὸν ἀπ᾽ τὸ ὑπουργεῖο Παιδείας καὶ ὁ ἄχρωμος καὶ ἄοσμος διάδοχός του ἀπέφυγε νὰ τοποθετηθῆ ἐπὶ τῆς οὐσίας, διατυπώνοντας ἀποδεκτὲς ἀπ᾽ τὴν Ἐκκλησία ἀοριστολογίες.


Ὁ Νῖκος Φίλης δὲν ἀποτελεῖ σὲ καμμία περίπτωσι τὸν ἰδεολόγο ἀγωνιστὴ τῆς Ἀριστερᾶς, τὸν ὁποῖον ἀδίκησε ὁ Τσίπρας στὸν πρόσφατο ἀνασχηματισμός, φοβούμενος τὴν σύγκρουσι μὲ τὴν Ἐκκλησία, ἀλλὰ ἕναν πολιτικὸ τοῦ κομματικοῦ σωλῆνα. Ἀνδρώθηκε στὸ ΚΚΕἐσ. τῆς Μεταπολίτευσης μὲς στὴν ἴντριγκα καὶ στὴν διαμάχη περὶ τήν ... καρέκλα καί, κυρίως, τὴν ὑποταγή. Ἀκολούθησε τὸν γνωστὸ δρόμο πανεπιστήμιο-δημοσιογραφία-πολιτική, οὐδέποτε ἐργασθείς, ἀλλὰ ἀμειβόμενος ἀπὸ ἕνα κόμμα καὶ μία ἐφημερίδα ποὺ περίμεναν τὰ δανεικὰ τῶν τραπεζῶν καὶ τὶς ἐπιχειρηματικὲς ἐνισχύσεις τῶν…

ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΣ ΠΛΑΤΩΝΙΚΩΝ ΣΤΙΣ 4 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ

Εικόνα
Τὸ Σάββατο 4 Νοεμβρίου, στὶς 6:00 τὸ ἀπόγευμα, στὴν ῾῾Ὡραία Πεντέλη῾῾ (πλ. Ψυρρῆ) διαβάζουμε καὶ συζητᾶμε τὸν δεύτερο περὶ ἀρετῆς ὁρισμὸ τοῦ Μένωνα (73d-77b), ἕναν ὁρισμὸ ποὺ προσεγγίζει τὸν ἀντίστοιχο τοῦ Θρασυμάχου στὴν Πολιτεία καὶ ποὺ ἱκανοποιεῖ τὴν ἀπαίτησι τοῦ Σωκράτους (72c καὶ 72e) περὶ τοῦ ταὐτοῦ.

Ἡ ἀρετὴ λοιπὸν δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο, παρὰ τὸ ἄρχειν τῶν ἀνθρώπων (73c) ... δικαίως, ὅπως θὰ συμπληρώσῃ μὲ τὴν παρέμβασι τοῦ Σωκράτους κατωτέρω (73d). Τὸ ἀδιέξοδο λόγῳ τῆς ταὐτίσεως τῆς δικαιοσύνης μὲ τὴν ἀρετή, θὰ μετατοπισθῆ ὅταν ὁ Σωκράτης προσπαθήσῃ νὰ ὁρίσῃ τὸ σχῆμα (76a) καὶ τὸ χρῶμα (76d). Οἱ ἐπιτυχεῖς ὁρισμοὶ τοῦ σχήματος καὶ τοῦ χρώματος θὰ βοηθήσουν τὸν νεαρὸ Θεσσαλὸ νὰ δώσῃ ἕναν ἐξ ἴσου ἐπιτυχῆ ὁρισμὸ τῆς ἀρετῆς; Αὐτὸ θὰ τὸ διαπιστώσουμε στὴν ἑπομένη μας συνάντησι τῆς 19ης Νοεμβρίου.
Διαβάζουμε ἀπ᾽τὸν Μένωνα τοῦ Ἰ. Πετράκη (ἐκδ. Ἑστίας), τὰ μοντέλα ὁρισμοῦ τῆς Εἰσαγωγῆς (σ. 36-41), τὸ κείμενο καὶ τὰ σχετικὰ σχόλια 34-63.