ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΣ ΠΛΑΤΩΝΙΚΩΝ ΣΤΙΣ 3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ

Τὸ προσεχὲς Σάββατο 3 Δεκεμβρίου, στὶς 6:00 τὸ ἀπόγευμα, θὰ συναντηθοῦμε στὴν ῾῾Ὡραία Πεντέλη῾῾(πλ. Ψυρρῆ) καὶ θὰ συζητήσουμε τὸ πρῶτο περὶ ἀναμνήσεως ἐδάφιον τοῦ Μένωνος (79e-81a). 



Ὁ Σωκράτης παρομοιάζεται ἀπ᾽ τὸν θεσσαλὸ ἀριστοκράτη μὲ τὴν θαλαττίαν νάρκη (80a), ἕνα εἶδος ψαριοῦ (λατ. torpedo marmorata), τοῦ ὁποίου τὸ δάγκωμα προκαλεῖ ἀπὸ μούδιασμα ἔως καὶ θάνατο, διότι ἡ ἐξέτασι στὴν ὁποίαν τὸν ὑπέβαλλε τοῦ προκάλεσε νάρκωσι: αὕτη τὸν ἀεὶ πλησιάζοντα καὶ ἁπτόμενον ναρκᾶν ποιεῖ (80a)

Ἐπανερχόμενος στὸ πρόβλημα τῆς ἀρετῆς, ὁ Σωκράτης ἐξακολουθεῖ νὰ ἰσχυρίζεται ἀφ᾽ ἑνὸς ὅτι δὲν γνωρίζει τί εἶναι ἀρετή: καὶ νῦν περὶ ἀρετῆς ὃ ἔστιν ἐγὼ μὲν οὐκ οἶδα (80d), ἀφ᾽ ἑτέρου ὅμως ἐπιθυμεῖ νὰ ἐξετάσῃ ἀπὸ κοινοῦ μὲ τὸν Μένωνα, τί τέλος πάντων εἶναι: ὅμως δὲ ἐθέλω μετὰ σοῦ σκέψασθαι καὶ συζητῆσαι ὅτι ποτέ ἐστιν (80d). 

Ὅμως ἐδῶ ἀναφύεται ἕνα σοβαρὸ πρόβλημα, τὸ λεγόμενο παράδοξο τοῦ Μένωνος, περὶ τῆς δυνατότητας ἀποκτήσεως τῆς γνώσεως, ὅπως τὸ διετύπωσε πρῶτος ὁ Γοργίας, ἀπαντῶτας στὴν περὶ ὄντος διδασκαλία τῶν Ἐλεατῶν καὶ τὸ διέσωσε ὁ Σέξτος ὁ Ἐμπειρικὸς στὴν Πρὸς μαθηματικοὺς πραγματεία του (Οἱ ΠροσωκρατικοίΓοργίας, D-K, 82b3): τρία κατὰ τὸ ἑξῆς κεφάλαια κατασκευάζει, ἓν μὲν καὶ πρῶτον ὅτι οὐδὲν ἔστιν, δεύτερον ὅτι εἰ καὶ ἔστιν, ἀκατάληπτον ἀνθρώπῳ, τρίτον ὅτι εἰ καὶ καταληπτόν, ἀλλὰ τοί γε ἀνέξοιστον καὶ ἀνερμήνευτον τῶ πέλας. Ἡ ἄποψι αὐτὴ τοῦ Γοργία ῾῾δένει῾῾ μὲ τὴν κρίσι τοῦ Σωκράτους περὶ τοῦ ἐριστικοῦ λόγου καὶ τῆς ἀδυναμίας τῆς γνώσεως αὐτῶν ποὺ γνωρίζουμε ἢ ὄχι: ὡς οὐκ ἄρα ἔστι ζητεῖν ἀνθρώπῳ οὔτε ὃ οἶδε οὔτε ὃ μὴ οἶδε (80e).  

Τὸ παράδοξο αὐτὸ συνίσταται στὸ κατωτέρω τριπλοῦν ἐρώτημα (80d): 
1) τίνα τρόπον ζητήσεις ... τοῦτο ὃ μὴ οἶσθα τὸ παράπαν ὅτι ἐστίν
2) ποῖον γὰρ ὧν οὐκ οἶσθα προθέμενος ζητήσεις
καὶ
3) πῶς εἴσῃ ὅτι τοῦτό ἐστιν ὃ σὺ οὐκ ἤδησθα;

Σημειωτέον, ὅτι τὸ σοφιστικὸ παράδοξο συναντᾶται ἐν πρώτοις στὸν Εὐθύδημο (276e-277c).

Διαβάζουμε ἀπ᾽τὸν Μένωνα τοῦ Ἰ. Πετράκη (ἐκδ. Ἑστίας, 2016), τὴν εἰσαγωγή (σ. 47-50), τὸ κείμενο καὶ τὴν νεοελληνική του ἀπόδοσι καὶ τὰ σχόλια 88-95 (σ. 256-266) καὶ τὴν τεχνικὴ τῆς ἐριστικῆς συζητήσεως στὸν Εὐθύδημο τοῦ Ν. Μ. Σκουτεροπούλου (1987). 

'Επίσης, ἀπ᾽ τὸν Πλάτωνα τοῦ A. E. Taylor (MIET, 2009), τὶς σ. 126 καὶ 171.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η ΑΛΛΗΓΟΡΙΑ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΣΤΗΝ "ΠΟΛΙΤΕΙΑ"

ΜΝΗΜΟΣΥΝΟ ΙΟΥΛΙΑΝΟΥ ΚΑΙ ΠΛΗΘΩΝΟΣ ΣΤΙΣ 25 ΙΟΥΝΙΟΥ

ΣΥΝΑΝΤΗΣΙΣ ΠΛΑΤΩΝΙΚΩΝ ΣΤΙΣ 6 ΜΑΪΟΥ